24 Kasım'da Cenevre'de Gukesh'e karşı Dünya Şampiyonluğu maçına çıkacak Javokhir Sindarov, maç öncesindeki son turnuvasını kazandı. Saint Louis'de 10 dakika + 5 saniye artırmalı oynanan üç günlük Clutch Chess: Champions Showdown'da Caruana, Nakamura ve Praggnanandhaa'yı geride bırakan Sindarov 20,5 puanla birinci oldu. Turnuvanın özelliği, gerilimin her gün artması: ilk gün galibiyet 1, ikinci gün 2, üçüncü gün 3 puan. Yani kötü başlasanız bile son gün iyi oynayarak turnuvayı kazanabiliyorsunuz.

Turnuvanın açık ara en güzel oyunu ise 17. turda oynanan Nakamura – Sindarov. Sindarov Şah-Hint Savunması'nda önce fil, ardından iki kalesini feda ederek beyaz şahı tahtanın ortasında avladı. Kasparov'un fedalı Şah-Hint dönemlerini hatırlatan, adeta "romantik dönem"den kalma bir oyun. Aşağıda oyunun tamamını videodaki anlatımla birlikte yorumlu olarak inceleyebilir, ardından kritik konumları kendiniz çözmeyi deneyebilirsiniz.

Yorumlu Oyun

Hamlelerin üzerine tıklayarak, tahtanın altındaki düğmelerle ya da klavyedeki ok tuşlarıyla oyunu ilerletebilirsiniz. Tahta, siyahlarla oynayan Sindarov'un tarafından gösteriliyor.

Kritik Konumlar

Videoda üzerinde durulan dört konum. Her konumda sıra siyahta. Önce kendiniz düşünün, sonra cevabı açın ya da tahtanın altındaki ileri düğmesiyle oynanan hamleyi görün.

Kritik Konum 1 – 23. hamle, siyah oynar

Cevabı göster

23… fil x g4!! Nakamura dengeli konumu istemedi ve b3 piyonunu almak (23. kale x b3) yerine hırslı 23. at d4 hamlesini oynadı: at c6'ya gelirse çatal var. Sindarov'un cevabı eski oyunlardan bir esinti: taşını veriyor. 24. f x g4, at x e4'ten sonra siyahlar iki piyon aldı, 18. g4 ile zayıflamış şah kanadı açıldı ve b3 piyonu da istekte. 25. vezir d1 b2 26. kale c2 vezir h4 ile değerlendirme çubuğu simsiyah oluyor.

Kritik Konum 2 – 28. hamle, siyah oynar

Cevabı göster

28… kale b4! Koca satranç tahtasında vezir kanadıyla şah kanadı arasındaki bağlantıyı kurmak önemli. Vezir kanadında yapılan bir hamle ama aslında şaha saldırı: kale d4'teki atı alıp fil g7'nin çaprazını açacak, at e5 de f3'te şah çekecek. 29. at f3'le at kaçınca ikinci feda geliyor.

Kritik Konum 3 – 29. hamle, siyah oynar

Cevabı göster

29… kale x g4+! Kale alınamıyor: 30. at x g4, vezir x g4+ 31. şah f2 vezir g2+ 32. şah e3 at x f3+ (açarak şah) 33. şah d3 vezir g4 ve iki hamlede mata çare yok. Nakamura 30. şah f1 oynadı; 30… at x f3'ten sonra beyazların her şeyi boşta. 31. fil x f3'e karşı kale f4 ve kale e3 ile bitmeyen bir ıstırap başlıyor; beyazların yapacak hamlesi yok.

Kritik Konum 4 – 31. hamle, siyah oynar

Cevabı göster

31… kale x e2! 31… vezir x g4 de kazanıyordu ama Sindarov artık feda modunda: "Al bunu da!" 32. kale x e2 vezir x g4 ile iki kalesini ve filini feda etmiş olarak g1'den mat istiyor. 32. vezir x e2 olsaydı vezir x g4 ve vezir f2'ye karşı fil d4. Oyun 33. kale f2 vezir g1+ 34. şah e2 at d4+ 35. şah e3 fil h6+ ile bitiyor: beyaz şah d4, c4, b5 diye kaçarken siyahlar her şeyi süpürüyor.

Oyundan Çıkan Dersler

  • Hantal merkezin bedeli gelişimdir: Sämisch yapısında 5. f3 beyazlara geniş alan veriyor ama g1'deki at doğal karesine çıkamıyor. At e2'den g3'e ancak iki hamlede geldi; şah da uzun süre ortada kaldı.
  • Atın kareleri yoksa piyonla kovala: g3'teki atın gidebileceği h5 ve f5 kareleri g6 piyonunun kontrolünde. 15… h5 ve 16… h4 ile at h1'e gitmek zorunda kaldı. Bilindik yol h1'den f2'ye dönmek.
  • Zayıflık var, bir de zayıflıktan yararlanmak var: 18. g4 ile beyaz şahın önü açıldı ve h3 piyonu tehditkâr duruyor. Ama o anda siyah taşlar vezir kanadındaydı; her zayıflık felaketle sonuçlanmaz, kontrol edilebilir.
  • Bilgisayar hamlesi ile pratik hamle aynı değildir: Bilgisayar 18. at f2'yi önerip h x g2'ye izin veriyor. Nakamura "insanın oynayabileceği konum" diyerek g4'ü seçti. Saatin aktığı yarı hızlı oyunda bu tür kararlar sık verilir.
  • Dengeli konumda hırsın da bir fiyatı var: 23. kale x b3 ile konum aşağı yukarı dengeliydi. 23. at d4? daha fazlasını istedi ve 23… fil x g4!! ile zayıflamış şah kanadı açıldı.
  • Feda, zayıflamış şaha karşı yapılır: Fil fedasının arkasında 18. g4 ile açılan şah kanadı, h3 piyonu ve vezir kanadından gelecek kale var. Fedanın gücü tahtadaki zayıflıklardan gelir.
  • Kanatlar arası bağlantı: 28… kale b4! vezir kanadında oynanan ama şaha saldıran bir hamle. Taşların uzak kanatta bile şaha yönelik iş yapması saldırının kalitesini belirliyor.
  • Kesin sonuç her zaman tek değildir: 31… vezir x g4 de kazanıyordu. Hesap net olduğunda en kısa ve en güvenli yolu seçmek de, Sindarov gibi şaha doğrudan gitmek de mümkün.

Videodan Notlar, Espriler ve Anekdotlar

  • Clutch formatı. Her gün puanlar büyüyor: birinci gün galibiyet 1, beraberlik yarım puan; ikinci gün galibiyet 2, üçüncü gün 3 puan. Nakamura da turnuvayı son sırada bitirdi; son günü çok kötü geçti.
  • "Romantik dönem" artık 90'lar. Hızla gelişen teknolojiyle 90'lı yıllar 100 yıl önce gibi gözüküyor. Kasparov'un Şah-Hint'li, Sicilya'lı fedalı dönemleri bugünün gençleri için adeta romantik dönem; bu oyun da o döneme ait gibi.
  • Şah-Hint alerjisi. Değerlendirme çubuğu beyazlara biraz üstünlük verdiği için "0.00 görmek varken niye siyahlarla altta başlayayım" düşüncesi yaygın. Keşke üst düzey oyuncular Şah-Hint'i daha çok oynasa; bu oyun sizi ikna edecek.
  • Nakamura bu konumu biliyordu. 18. g3'lü konum, 2016'da ABD'de eğlence amaçlı oynanan bir yıldırım oyununda Nakamura ile Kasparov arasında gelmiş. Nakamura o zaman g3 oynamış ve aşağı yukarı eşit bir konum çıkmıştı.
  • Maç öncesi form. Sindarov aşırı formda gözükürken Gukesh, dünya şampiyonu olduktan sonra reytinginde neredeyse sürekli bir düşüş yaşadı. 24 Kasım'da başlayacak maç öncesi tablo bu.
  • Nakamura'nın esprisi. Turnuva kötü gitse de keyfi kaçmamış görünen Nakamura, Sindarov'la berabere kaldığı bir oyunun ardından "75 yaşındaki babam bu açılışı daha iyi oynardı" diye espri yaptı.
  • Kitaplara geçecek bir oyun. 4 dakika 50 saniyeye karşı 8 dakika: Nakamura hızlı oynadı ama yanlış oynadı. Sindarov'un fedaları ise bu oyunu kitaplara geçecek oyunlardan biri yaptı.

Video Anlatım