41. Avrupa Kulüpler Kupası'nın 4. turunda Ediz Gürel (2642), beyaz taşlarla Nikita Petrov'u (2572) yendi ve turnuvada dörtte dört yaparak 3113 performansa ulaştı. Oyunun dönüm noktası 18… h6 hamlesinden sonra geldi: Ediz yalnızca iki dakika düşünerek fil alır h6!! fedasını yaptı. Bilgisayarın birinci hamlesi değildi; ama ardından gelen e6! ile birlikte siyahların savunması pratikte imkânsız hale geldi.

Aşağıda oyunun tamamını videodaki anlatımla birlikte yorumlu olarak inceleyebilir, ardından videoda ünlem verilen kritik konumları kendiniz çözmeyi deneyebilirsiniz.

Yorumlu Oyun

Hamlelerin üzerine tıklayarak, tahtanın altındaki düğmelerle ya da klavyedeki ok tuşlarıyla oyunu ilerletebilirsiniz. Tahta, beyazlarla oynayan Ediz'in tarafından gösteriliyor.

Kritik Konumlar

Videoda üzerinde durulan dört konum. Her konumda sıra beyazda. Önce kendiniz düşünün, sonra cevabı açın ya da tahtanın altındaki ileri düğmesiyle oynanan hamleyi görün.

Kritik Konum 1 – 19. hamle, beyaz oynar

Cevabı göster

19. Fil alır h6!! Siyahlar h6 ile at g5 fikrini engellemişti; Ediz buna fil fedasıyla cevap veriyor ve bunu sadece iki dakikada yapıyor. Bilgisayara göre kazandıran bir hamle değil, ama devamına bakınca atak o kadar güçlü ki siyahlar arka arkaya tek hamleleri bulsa bile hâlâ çok dikkatli oynamak zorunda kalıyor. Pratik şanslar açısından feda çok kuvvetli.

Kritik Konum 2 – 20. hamle, beyaz oynar

Cevabı göster

20. e6! Oyunun ilginçliği şu: g alır h6'dan sonra beyazların üçüncü yatayı geçen tek bir aleti yok – vezir geride, iki kale geride, at geride. e6 bütün hatları bir anda açıyor. Piyonu alırsa 20… f alır e6 21. vezir g6 şah, şah h8 22. vezir alır h6 şah, şah g8 23. kale alır e6 ile kale g6 geliyor ve oyun bitiyor.

Kritik Konum 3 – 26. hamle, beyaz oynar

Cevabı göster

26. At h4! Siyahlar 25… kale d6? ile konumu dağıttı; doğrusu 25… vezir e8 idi, herhalde vezir g6 fikriyle. Şimdi at f5 çatalı geliyor, siyahlar mecburen 26… fil alır h4 ile kırıyor ve 27. vezir alır h4'ten sonra vezir e7 ile savunmaya bağlanmak zorunda kalıyor.

Kritik Konum 4 – 37. hamle, beyaz oynar

Cevabı göster

37. Vezir c3! Saptırma: d4'teki kaleyi savunan tek taş vezir ve o da e7'deki atı tutuyor. 37… vezir d7 38. kale alır e7 şah, vezir alır e7 39. vezir alır d4 şah, şah f7 40. vezir f4 şah ve siyahlar terk etti. Beyazlar iki piyon önde ve c piyonu vezire gidiyor; engelleyecek bir şey yok.

Oyundan Çıkan Dersler

  • Profilaksi açılışta da işler: 9. h3, henüz d4 sürülmeden oynanıyor. Sebep basit: beyazlar d4 sürdüğünde fil g4 ile merkeze baskı etkili gelebilir. h3, o fil g4'ü daha doğmadan siliyor.
  • Kenara giden at bedelsiz değil: 9… at a5 ile siyahlar güzelim İspanyol filini kazanıyor, beyazlar 10. fil c2 ve 11. d4 ile tempo kaybediyor. Ama karşılığında siyahların atı tahtanın kenarında kalıyor ve 14… at c6 ile geri dönmek zorunda. Çigorin varyantının klasik dengesi: fil mi, zaman ve at konumu mu?
  • Alma sırası değerlendirmeyi değiştirir: 16. fil f4! önce geliyor, 16. fil alır e4 değil. Çünkü 16. fil alır e4 d alır e4 17. vezir alır d8, kale f alır d8 18. kale alır e4'ten sonra 18… kale d1 şah ile siyah kale aşağı iniyor ve beyazın kampında esinti başlıyor.
  • Bilgisayarın birinci hamlesi olmayan feda da doğru olabilir: 19. fil alır h6!! değerlendirmeyi uçurmuyor. Ama rakip arka arkaya tek hamleleri bulmak zorunda kalıyor. Masa başında bu, bilgisayar değerlendirmesinden daha önemlidir.
  • Fedadan sonra hat açmak şart: Fil fedasının gerekçesi 20. e6!'da saklı. Feda anında beyazların hiçbir aleti üçüncü yatayı geçmemişti; e6 ile vezir, iki kale ve at aynı anda saldırıya katılıyor. Saldırı taş sayısıyla değil, açılan hatlarla yürür.
  • Savunmada tek hamleyi aramak: 20… vezir e8 tek hamleydi ve Petrov bunu buldu. Doğal görünen 20… f alır e6 ise 21. vezir g6 şah ile hemen bitiyordu. Saldırı altında "doğal" hamle çoğu zaman kaybettiren hamledir.
  • Dengeyi bir hamlede kaybetmek: 24. kale alır f8 sonrası beyazlar yalnızca hafif üstün – file karşılık üç piyon ve açık şah. Siyahlar 25… kale d6? ile bir dakikada her şeyi dağıtıyor. Zor konumda da sıra iyi hamleler yapmaya devam etmekte.
  • Kanat kırmak geçer piyon üretir: 29… c4'e 30. b3! Fikir f4 değil: c piyonunu harekete geçirip siyah vezir kanadını yıkmak. Birkaç hamle sonra c5 geçer piyonu ve 36. e7 ile birlikte konum artık savunulmuyor.

Videodan Notlar

  • Hocasının silahı, ama bu sefer değil. 3… a6'dan sonra Ediz'in hocası Dragan'ın uzmanı olduğu fil alır c6 devam yolu, Ediz'in de çok başarıyla kullandığı silahlardan biri; bu devam yoluyla çok üst düzey oyunculara karşı iyi galibiyetler elde etti. Bu oyunda ise 4. fil a4'ü tercih ediyor.
  • d3'ü Carlsen meşhur etti. 6. hamlede kale e1 daha sık oynanan devam yolu. Ama bundan yaklaşık 10-15 sene önce Carlsen d3'ü oynamaya başladı ve hamle bugünkü popülerliğine kavuştu.
  • 16. fil f4 yeni bir hamle. Videoda bu hamlenin bilindiği kadarıyla yeni olduğu söyleniyor – yani oyunun teori kısmı burada bitiyor.
  • Ev hazırlığı mı, tahtada mı bulundu? Fil alır h6 fedası iki dakikada, ardından gelen e6 de neredeyse anında oynandı: 1 saat 27 dakikayla. İki ihtimal var – ya rakip düşünürken "burada h6 yapacak" diye önceden hesapladı, ya da ev hazırlığıydı. Videoda ev hazırlığı ihtimali daha yüksek görülüyor. Muazzam saldırı toplamda 5-6 dakikaya mal oldu.
  • "Alet" nedir? Videoda piyonlar dışındaki taşlar için alet deniyor. Fedadan hemen sonraki durumun çarpıcılığı da buradan geliyor: beyazların üçüncü yatayı geçen tek bir aleti yok, ama konum yine de kazanıyor.
  • Takımdan diğer haberler. Ediz bu galibiyetle dörtte dört gidiyor. Yağız bir önceki turda beyaz taşlarla kaybetti, Şehriyar berabere yaptı; Bayegan takımı da bir önceki turu beraberlikle kapattı.

Video Anlatım